Przejdź do treści głównej
muzea

Centralne Muzeum Jeńców Wojennych

4.4 / 5
(289 ocen)
Centralne Muzeum Jeńców Wojennych

Najważniejsze

Centralne Muzeum Jeńców Wojennych to wojewódzka instytucja kultury, która dokumentuje losy jeńców wojennych z II wojny światowej. W Opolu, przy ul. Minorytów 3, mieszczą się dyrekcja, działy naukowe i wystawy: stała oraz czasowe. Druga siedziba, w Łambinowicach, stoi przy dawnych obozach jenieckich. Do opolskiej siedziby przychodzi się po historię niewoli w ujęciu regionalnym, narodowym i europejskim, w budynku, który sam ma ciężką przeszłość.

Co można zobaczyć

Wystawa stała nosi tytuł „Miejsce Pamięci Narodowej w Łambinowicach: dziedzictwo regionalne, narodowe, europejskie”. Opowiada o miejscu, w którym od wojny francusko-pruskiej po II wojnę światową działały obozy jenieckie. Obok pokazywane są wystawy czasowe, a ich aktualny program sprawdzisz na stronie muzeum.

Zbiory liczą ponad 10 tys. obiektów i należą do największych takich kolekcji w Polsce. Tworzą je trzy rodzaje pamiątek: rzeczy samych jeńców, przedmioty związane z administracją i strażą obozów oraz powojenne prace upamiętniające. Najstarsze eksponaty pochodzą z I wojny światowej. Trzon stanowi II wojna: przede wszystkim polscy żołnierze w niemieckiej niewoli, a do tego internowani w Rumunii i Szwajcarii. Z niewoli w ZSRR zachowało się niewiele obiektów.

Archiwum to zasób badawczy, nie część zwiedzania. Przechowuje dokumenty dotyczące głównie polskich jeńców z obozów niemieckich, radzieckich i obozów internowania. Uzupełniają je mikrofilmy z archiwów państwowych w Moskwie, Pradze i Freiburgu, fototeka, nagrania wideo i dźwiękowe oraz mapy.

Co jest w Łambinowicach?

Muzeum zajmuje tu dawną komendanturę Wehrmachtu i budynek wartowni. Mieszczą się w nich Dział Edukacji i Wystaw oraz Dział Zbiorów i Konserwacji. Przez modernizację zamknięto trzy wystawy stałe. Według Wikipedii zwiedzający mają dostęp do dwóch, w tym jednej w Miejscu Pamięci. Przed budynkiem pokazywane są cykliczne wystawy czasowe.

W promieniu kilku kilometrów przetrwały resztki dawnego poligonu, pozostałości stalagu 344 Lamsdorf i cmentarze jenieckie. Najstarsze groby pochodzą z 1871 roku. Obszar ma status zabytku od 1968 roku, a od 2002 roku jest Miejscem Pamięci Narodowej.

Historia placówki

Muzeum założono w 1964 roku w Łambinowicach. Miało badać losy jeńców, zabezpieczyć pozostałości po obozach i upamiętnić zmarłych. Początkowo było oddziałem Muzeum Śląska Opolskiego. Rok później stało się samodzielną placówką, Muzeum Martyrologii Jeńców Wojennych. W 1973 roku dostało nazwę Muzeum Martyrologii i Walki Jeńców Wojennych, a obecną nosi od 1984 roku.

Pół wieku działalności muzeum świętowało w listopadzie 2015 roku. Otwarto wtedy wystawę jubileuszową, zorganizowano konferencję naukową w Łambinowicach i panel dyskusyjny w Opolu. W Filharmonii Opolskiej odbył się koncert, a muzeum otrzymało Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”.

Czym był budynek dyrekcji?

Dzisiejsza siedziba dyrekcji była kiedyś słodownią, potem miejskim aresztem, a w czasie wojny aresztem Gestapo. Ulica leży między Młynówką, dawnym korytem Odry, a klasztorem minorytów. Na litografii z 1680 roku stoi tu jeszcze pusty plac. Pożar z 30 maja 1739 roku zniszczył dwie trzecie zabudowy miasta. Odbudowany teren zajęły domy komunalne oraz słodownia z miejskim aresztem. Od niemieckiego słowa „Stock”, czyli dyby lub potocznie więzienie, nazwę wzięły budynek (Stockhaus) i zaułek (Stock Gasse).

Rok Wydarzenie
1933 koniec funkcjonowania aresztu miejskiego, potem areszt Gestapo do 1945 roku
1947 ulica dostaje nazwę Minorytów (wcześniej Staromiejska)
1984 prezydent Opola przekazuje budynek muzeum (21 marca)
1985 start remontu, do gmachu dodano jedną kondygnację
1989 oddanie obiektu do eksploatacji (17 marca)
1991 wpis do Rejestru Zabytków Województwa Opolskiego
od 1995 do 1998 rozbudowa części przy ulicy, nowa powierzchnia wystawiennicza
od 2009 do 2010 galeria od strony Młynówki łączy oba budynki muzeum

Zanim budynek trafił do muzeum, mieściły się w nim m.in. Ochotnicza Rezerwa Milicji Obywatelskiej, Związek Bojowników o Wolność i Demokrację oraz Zieleń Miejska.

Zwiedzanie: godziny, bilety, adres

Godziny otwarcia, ceny biletów i zasady zwiedzania sprawdzisz na stronie muzeum, cmjw.pl. Opolska siedziba stoi przy Młynówce, obok klasztoru minorytów. Adres w Łambinowicach to ul. Muzealna 4.

Którą siedzibę wybrać?

Jeśli masz w Opolu jedno popołudnie, radzę zacząć od Minorytów: to siedziba w mieście, z wystawą stałą i wystawami czasowymi. Łambinowice to osobny wyjazd. Ma sens, gdy zależy ci na samym terenie poobozowym, cmentarzach i reliktach stalagu. Przed wyjazdem sprawdź, które ekspozycje są w danej chwili dostępne.

Dla kogo

Opolska siedziba jest dla osób, które chcą poznać historię niewoli wojennej, a nie tylko daty bitew. Nadaje się dla dorosłych i młodzieży szkolnej, bo instytucja ma dział edukacji. Do Łambinowic jedzie się po sam teren poobozowy. Badaczom przydaje się zaplecze w Opolu: dział naukowy, archiwum i biblioteka.

Fot. Julo, Public domain, Wikimedia Commons